Ιστορία και Πολιτισμός

Οι Σπέτσες ήταν το πρώτο νησί που σήκωσε τη σημαία της επανάστασης κατά των Οθωμανών, στις 3 Απριλίου 1821. Ακολούθησαν αμέσως η Ύδρα και τα Ψαρά. Οι Σπετσιώτες ναυτικοί διακρίθηκαν για το θάρρος και την ταχύτητα της απόκρισής τους, ενώ συνέβαλαν με ανθρώπους και πλοία σε όλα τα κρίσιμα σημεία του Αγώνα. Στις Σπέτσες είχε την έδρα της η ναυτική δραστηριότητα του νότιου Αργοσαρωνικού.

Από τον 18ο αιώνα οι Σπετσιώτες ανέπτυξαν ισχυρή εμπορική ναυτιλία στη Μεσόγειο. Οι περιουσίες των πλοιοκτητών της Χρυσής Εποχής (1770-1821) αποτυπώθηκαν στα αρχοντικά καπετανόσπιτα του νησιού, πολλά από τα οποία διατηρούνται σήμερα. Το νησί παραμένει συνώνυμο της παραδοσιακής ξύλινης ναυπηγικής, με ενεργά καρνάγια στο Παλιό Λιμάνι.

Η Λασκαρίνα Μπουμπουλίνα (1771-1825) ήταν η πρώτη και μοναδική γυναίκα ναύαρχος της παγκόσμιας ναυτικής ιστορίας έως την εποχή της. Χρηματοδότησε την ίδια την επανάσταση από την προσωπική της περιουσία και διοίκησε στόλο σε ναυμαχίες. Το σπίτι-μουσείο της Μπουμπουλίνας στις Σπέτσες, υπό τη διαχείριση των απογόνων της, αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα ιστορικά μνημεία του νησιού.

Στις 8 Σεπτεμβρίου 1822 ο σπετσιώτικος στόλος, ενισχυμένος από Υδραίους και Ψαριανούς, απέκρουσε την οθωμανική επιχείρηση ανακατάληψης του Ναυπλίου. Η νικηφόρα Ναυμαχία των Σπετσών εορτάζεται κάθε χρόνο τον Σεπτέμβριο με την «Αρμάτα», την κορυφαία γιορτή του νησιού — εβδομαδιαίο πρόγραμμα πολιτιστικών εκδηλώσεων με κορύφωση την αναπαράσταση της ναυμαχίας.

Ο παραδοσιακός οικισμός των Σπετσών διατηρείται ακέραιος. Τα πέτρινα αρχοντικά των πλοιοκτητών, τα μικρότερα κατοικίες και τα μνημεία θρησκευτικής αρχιτεκτονικής (όπως ο Άγιος Νικόλαος και η Παναγία της Αρμάτας) συνθέτουν τον χαρακτήρα του νησιού. Οι βοτσαλωτοί δρομάκοι (πεζούλια) είναι παραδοσιακή τοπική τεχνική.